Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ: ΡΙΨΗ ΤΩΝ "ΜΠΟΤΗΔΩΝ" ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ

Εντυπωσιακό και θορυβώδες, το Πάσχα στην Κέρκυρα φέρνει στο νου όλων το περίφημο έθιμο με τους «Μπότηδες», που λαμβάνει χώρα το Μεγάλο Σάββατο στην καρδιά της όμορφης πόλης. Η φύση είναι ντυμένη στα πράσινα, με τις ευωδιές των λουλουδιών, και την πόλη να ετοιμάζεται να υποδεχτεί ένα μεγάλο θρησκευτικό γεγονός.


Το έθιμο «Μπότηδες» στη Σπιανάδα στην Κέρκυρα είναι ένας συνδυασμός ενετικών παραδόσεων και ορθόδοξων εθίμων.

Το Μεγάλο Σάββατο η Κέρκυρα ξυπνά νωρίς. Στις 6 το πρωί, στην Παναγία των Ξένων -μια εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική επτανησιακού ρυθμού- γίνεται η αναπαράσταση του σεισμού, που κατά τις Γραφές ακολούθησε την Πρώτη Ανάσταση.

ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας και τη στιγμή που ο ιερέας θα πει το «Ανάστα ο Θεός», οι πιστοί θα χτυπήσουν τους σκάμνους και τα μαύρα ρούχα που καλύπτουν τις εικόνες θα πέσουν. Το Μεγάλο Σάββατο η Εκκλησία μας βρίσκεται στην προσδοκία της Ανάστασης.


Ο πιο όμορφος ύμνος, που ολοκληρώνει την ακολουθία του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου, αναφέρεται στον Ιακώβ. Ο Χριστός κοιμάται σαν το λιοντάρι, έτοιμος να ξυπνήσει, να αναστηθεί, να φέρει στον κόσμο την ελπίδα, τη χαρά της νίκης, τη συντριβή του θανάτου, να φέρει στην ιστορία το πιο σπουδαίο μήνυμα, που άλλο ανώτερο δεν υπάρχει: ότι πλέον είμαστε ελεύθεροι και από το θάνατο.

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί γιορτάζουμε:
  1. Την Ταφή του Κυρίου και
  2. Την Κάθοδο Του στον Άδη.
Η ταφή, βέβαια, έγινε το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής. Όμως, η Εκκλησία έκρινε ορθό να αφιερώσει ιδιαίτερη μέρα προς τιμή και μελέτη του μυστηριώδους αυτού γεγονότος. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τελείται η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου.

Παρασκευή, 14 Απριλίου 2017

"Η ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΠΑΣΧΑΛΙΑ"

Ένας λαϊκός θρύλος λέει, πως όταν σταύρωσαν τον Χριστό η Παναγία ήταν πολύ στεναχωρημένη, ταλαιπωρημένη και τσακισμένη από τον πόνο και το κλάμα. Περπάτησε λίγο και κάθισε να ξεκουραστεί κάτω από ένα δέντρο που ήταν γεμάτο φύλλα, αλλά όχι άνθη. Δεν άνθιζε ποτέ... Κουρασμένη καθώς ήταν, αποκοιμήθηκε... 


Το δέντρο τότε, άρχισε σιγά σιγά να ρίχνει όλα του τα φύλλα και να σκεπάζει απαλά τη Παναγία για να τη ζεστάνει. Όταν η Παναγία ξύπνησε, πρόσεξε τα γυμνά κλαδιά του δέντρου και για στιγμή απόρησε. Μα σαν είδε όλα εκείνα τα φύλλα που τη σκέπαζαν και τη ζέσταναν, ευλόγησε το δέντρο, λέγοντας: «Να είσαι πάντα ευλογημένο και μοσχοβολημένο». Με την ευλογία της Παναγίας το δέντρο γέμισε με καταπράσινα φύλλα και άνθισε για πρώτη φορά. Ονομάστηκε πασχαλιά. 

Είναι η ευλογημένη πασχαλιά με τα μοσχοβολημένα εκείνα λουλούδια που ανθίζουν το Πάσχα.

«Με λουλούδια στολισμένη καμαρώνει η πασχαλιά,
 την Ανάσταση προσμένει με στολίδια λαμπερά! 
Να, σε λίγο οι κοπέλες τον Eπιτάφιο στολίζουν,
μ’ ανθοδέσμες ζηλευτές ευωδιά γύρω σκορπίζουν!»

ΠΑΣΧΑΛΙΑ

Ο Απρίλιος είναι ο μήνας που παραδοσιακά έχει συνδεθεί με το Πάσχα και η πασχαλιά (syringa vulgaris) είναι το αντιπροσωπευτικότερο λουλούδι αυτής της παράδοσης. Σε μας, το ανθρώπινο είδος, αρέσει να αναφερόμαστε συχνά στις καλές μας και στις κακές μας μέρες, και το αντίστοιχο στο γένος syringa (πασχαλιά) είναι οι καλές και κακές ανθισμένες χρονιές.


Αυτοί οι θάμνοι, που λατρεύονται για τα μυρωδάτα λουλούδια τους, είναι περιβόητοι για την υποτονική ανθοφορία τους, όταν ο χειμώνας που πέρασε δεν πρόσφερε την απαιτούμενη θερμοκρασία ψύχους. Αλλά όταν έχουν καλή χρονιά, τότε πολύ λίγα φυτά ανταγωνίζονται την εντύπωση που δίνει ο συνδυασμός των εξαίσιων λουλουδιών και του δυνατού αρώματος της πασχαλιάς. Σε όλη την επικράτεια οι πασχαλιές ξεπερνούν τον εαυτό τους την άνοιξη. Απολαύστε τις όσο είναι ανθισμένες και χαρείτε την μοναδική αίσθηση άνοιξης και το πασχαλινό άρωμα που μας δίνουν. 

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα απόλυτης αργίας και νηστείας. Σχεδόν ολόκληρη η μέρα, αφιερώνεται στην Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και στην Ακολουθία του Επιταφίου. Ο λαός ζει με κατάνυξη το Θείο Δράμα. Η έντονη του επιθυμία να συμμετάσχει στο πάθος του Κυρίου, διαφαίνεται και από κάποιες απλές, ωστόσο χαρακτηριστικές του πράξεις, τη Μεγάλη Εβδομάδα. 

Στα χωριά της Πυλίας, τη Μεγάλη Παρασκευή πίνουν ξύδι και καπνιά, για να δείξουν την αγάπη τους στον Χριστό που τον πότισαν ξύδι. Στην Κρήτη, τη Μεγάλη Παρασκευή τρώνε νερόβραστα φαγητά με ξύδι, σαλιγκάρια βραστά, των οποίων το ζουμί μοιάζει με ξύδι. Στην Κορώνη, ούτε φωτιά ανάβουν, ούτε μαγειρεύουν, ούτε μπουκιά βάζουν στο στόμα τους. Κάποιοι βάζουν σε ένα ποτήρι ξύδι, ρίχνουν μέσα και λίγη αράχνη και πίνουν τρεις γουλιές, γιατί έτσι πότισαν και τον Χριστό.

Πέμπτη, 13 Απριλίου 2017

"Η ΣΤΑΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ" ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΜΜΟΥ

ΒΑΨΙΜΟ ΚΑΙ ΣΤΟΛΙΣΜΑ ΠΑΣΧΑΛΙΝΩΝ ΑΥΓΩΝ

Πλένουμε τα αυγά και τα σκουπίζουμε. Αν τα έχουμε στο ψυγείο, τα αφήνουμε να πάρουν τη θερμοκρασία του δωματίου για να μην σπάσουν. Βάζουμε δυόμισι λίτρα νερό στην κατσαρόλα και, αφού βράσει, ρίχνουμε δύο φακελάκια μπογιά (για 50 αυγά) και προσθέτουμε μισό φλιτζάνι του τσαγιού ξίδι. Στη συνέχεια, τοποθετούμε προσεκτικά ένα ένα τα αυγά στην κατσαρόλα. Τα αφήνουμε να βράσουν δέκα λεπτά και τα βγάζουμε προσεκτικά. Με ένα πανάκι τα αλείφουμε με λάδι και κατόπιν τα σκουπίζουμε.


ΤΟ ΣΤΟΛΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΥΓΩΝ ΜΕ ΦΥΛΛΑ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ
Έχουμε μαζέψει διάφορα λουλούδια (κατά προτίμηση, μαργαρίτες) και φυλλαράκια. Παίρνουμε τούλι από μπομπονιέρες σε μέγεθος που να μπορεί το ύφασμα να τυλιχθεί και να δεθεί γύρω από κάθε αυγό. Τοποθετούμε πάνω στο αυγό το λουλούδι ή το φύλλο ή και τα δύο μαζί και στη συνέχεια, τυλίγουμε το αυγό με το ύφασμα σφιχτά και το δένουμε με μία κλωστή.

ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ

Η Μεγάλη Πέμπτη, σύμφωνα με το χριστιανισμό, είναι η ιερή μέρα κατά την οποία γιορτάζεται ο Μυστικός Δείπνος του Ιησού Χριστού με τους 12 Αποστόλους. Η ημέρα αυτή είναι η τέταρτη ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας, της εβδομάδας, δηλαδή, η οποία προηγείται και καταλήγει στη Γιορτή του Πάσχα. 

 

Της Μεγάλης Πέμπτης προηγείται η Μεγάλη Τετάρτη και ακολουθεί η Μεγάλη Παρασκευή. Το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο μπορεί να πέσει η Μεγάλη Πέμπτη είναι πάντοτε μεταξύ 19 Μαρτίου και 22 Απριλίου για όλες τις Εκκλησίες, είτε Ανατολικές, είτε Δυτικές, ημερομηνίες οι οποίες, λόγω της διαφοράς των 13 ημερών (για τον 21ο αιώνα) μεταξύ παλαιού και νέου ημερολογίου, αντιστοιχούν στο διάστημα μεταξύ 1 Απριλίου και 5 Μαΐου για όσες Ορθόδοξες Εκκλησίες ακολουθούν το διορθωμένο Ιουλιανό (νέο) Ημερολόγιο.

Τετάρτη, 12 Απριλίου 2017

ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στη μνήμη της αμαρτωλής γυναίκας που μετανόησε, πίστεψε στον Χριστό και τον άλειψε με μύρο. Το πρωί τελείται o εσπερινός της Μεγάλης Τετάρτης και Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία.
 

Το απόγευμα γίνεται η Ακολουθία του Ευχελαίου και η τελετή του Νιπτήρος που είναι και ο Όρθρος της Μεγάλης Πέμπτης και αναφέρεται σε τέσσερα γεγονότα. Τον Ιερό Νιπτήρα, το πλύσιμο των ποδιών των μαθητών από τον Ιησού Χριστό, το Μυστικό Δείπνο, την Προσευχή του Κυρίου στο Όρος των Ελαιών και την προδοσία του Ιούδα, δηλαδή την αρχή των Παθών του Χριστού.

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ

Σύμφωνα με το χριστιανικό εορτολόγιο, καθιερώθηκε να ονομάζεται Μεγάλη Τρίτη η ημέρα Τρίτη της Μεγάλης Εβδομάδας ή Εβδομάδας των Παθών του Ιησού Χριστού. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, σύμφωνα με το τηρούμενο Μηναίο ή Μηνολόγιο, η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη αφενός, στη μνεία του Ιερού Ευαγγελίου που αναφέρεται στη δριμύτατη καταγγελία του Ιησού κατά των θρησκευτικών αρχηγών του Ισραήλ, των Γραμματέων και των Φαρισαίων και αφετέρου, στην παραβολή των δέκα παρθένων.


Στον Όρθρο διαβάζεται από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου η καταδίκη των Φαρισαίων. Στην ακολουθία συνεχίζεται η ανάγνωση από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου, όπου γίνεται λόγος για το Τέλος. Γι’ αυτό μιλούν και οι δύο παραβολές της ημέρας. 

Κυριακή, 9 Απριλίου 2017

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Σύμφωνα με το χριστιανικό εορτολόγιο, καθιερώθηκε να ονομάζεται Μεγάλη Δευτέρα η επόμενη ημέρα του εορτασμού της Κυριακής των Βαΐων, όπου και ξεκινά η Εβδομάδα των Παθών του Ιησού Χριστού.


Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, σύμφωνα με το τηρούμενο Μηναίο ή Μηνολόγιο, η Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Ιωσήφ, του επονομαζόμενου «Παγκάλου» του γιου του Ιακώβ, που αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη και στην άκαρπη συκιά, που την καταράστηκε ο Χριστός και ξεράθηκε μ' έναν του λόγο.

Η ΒΔΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ

 

Μεγάλη Δευτέρα, 
μεγάλη μέρα!

Μεγάλη Τρίτη, 
μεγάλη κρίση!

Μεγάλη Τετάρτη, 
μεγάλο σκοτάδι!

Μεγάλη Πέφτη, 
δάκρυο πέφτει!

Μεγάλη Παρασκευή, 
θλίψη πολλή!

Μεγάλο Σαββάτο, 
χαρές γιομάτο!

Μεγάλη Λαμπρή, 
χάσκα μούσκα αυγό κι αρνί!

ΛΑΪΚΟ ΠΟΙΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ

Την Κυριακή των Βαΐων, σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια, από φοίνικες, δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά. Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς. Η εκκλησία μας καθιέρωσε το έθιμο αυτό από τον 9ο αιώνα.


Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, στα Ιεροσόλυμα, ο επίσκοπος έμπαινε στην πόλη αναπαριστάνοντας το γεγονός, ενώ στα βυζαντινά γίνονταν «ο περίπατος του αυτοκράτορα», από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία. Στη διαδρομή αυτή, ο αυτοκράτορας μοίραζε στον κόσμο βάγια και σταυρούς και ο Πατριάρχης σταυρούς και κεριά. Με τα βάγια οι πιστοί στόλιζαν τους τοίχους των σπιτιών και το εικονοστάσι τους.

Σάββατο, 8 Απριλίου 2017

Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

Ο Λάζαρος υπήρξε στενός φίλος του Ιησού Χριστού, αδερφός της Μάρθας και της Μαρίας. Κατοικούσε στη Βηθανία, 3 χλμ. περίπου ανατολικά της Ιερουσαλήμ. Ο Ιησούς αγαπούσε την οικογένειά του, μάλιστα όταν βρέθηκε στο σπίτι του νεκρού Λαζάρου στεναχωρήθηκε και δάκρυσε. Ενώ ο Ιησούς βρισκόταν μακριά από τη Βηθανία, ο Λάζαρος ασθένησε. 


Οι αδερφές του ειδοποίησαν τον Ιησού για την κατάστασή του, ο Ιησούς όμως καθυστέρησε εσκεμμένα τη μετάβασή του στη Βηθανία. Όταν έφθασε στο σπίτι μαζί με τους μαθητές Του, ο Λάζαρος ήταν ήδη νεκρός για τέσσερις ημέρες. Ο Ιησούς, όμως, αφού προσευχήθηκε στον Πατέρα, τον ανάστησε από τους νεκρούς λέγοντας: «Λάζαρε, δεύρο έξω». Ο Λάζαρος βγήκε έξω από το μνήμα με δεμένα τα πόδια και τα χέρια, και το πρόσωπό του περιτυλιγμένο με σουδάρια. 

ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΑΚΙ

 

Μάνα, μη με μαλώσεις
σα θα με δεις μουσκίδι...
Δεν είν απ το παιχνίδι,
μανούλα μου καλή,
που βούτηξα στη λάσπη!
Αχ, νιώσε με λιγάκι...
Ρίχτηκα σ ένα αυλάκι,
να σώσω το πουλί!

Ήταν το χελιδόνι 
 της άνοιξης! Τι τάχα
καθάρια ρούχα να χα
και μάτια δακρυσμένα;
Κι αν, μάνα μου, είχα δείξει
πιότερη φρονιμάδα,
δε θα ‘χε πια ομορφάδα
η άνοιξη για μένα!

ΝΤΙΝΑ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ

Πέμπτη, 6 Απριλίου 2017

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΙΟ


  • Αλί στα Μαρτοκλάδευτα και τ’ Απριλοσκαμμένα (δηλ. τον Μάρτη δεν πρέπει να γίνεται κλάδεμα και τον Απρίλη δεν πρέπει να σκάβεται η γη).
  • Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, τότε τ’ αμπελοχώραφα χαίρονται τα καημένα. 
  • Αν βρέξει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε εκείνον τον ζευγά που ‘χει στη γη σπαρμένα. 
  • Αν κάνει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, χαρά στονε το γεωργό που ‘χει πολλά σπαρμένα. 
  • Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνον το γεωργό που ‘χει στη γη σπαρμένα. 
  • Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνον το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα. 

Τετάρτη, 5 Απριλίου 2017

ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΗΡΕ Τ’ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ Ο ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Ο Απρίλιος ή Απρίλης ή Απρίλτς (ποντιακά) είναι ο τέταρτος μήνας του έτους κατά το Ιουλιανό και το Γρηγοριανό Ημερολόγιο και περιλαμβάνει 30 ημέρες. Ετυμολογείται από το λατινικό Aprillis, από το ρήμα aperire, που σημαίνει «ανοίγω». Είναι ο μήνας κατά τον οποίο ο καιρός «ανοίγει» και έρχεται η άνοιξη.


Ο Απρίλιος, μέχρι την εποχή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Ιουλίου Καίσαρα, περιελάμβανε 29 ημέρες και από τότε 30. Το 65 μ.Χ. ο Νέρων προσπάθησε, χωρίς επιτυχία, να μετονομάσει τον Απρίλιο σε Νερώνιο, σε ανάμνηση της σωτηρίας του μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του, στην οποία συμμετείχε και ο δάσκαλός του Σενέκας, που τελικά αυτοκτόνησε για να αποφύγει τον εξευτελισμό.