Σάββατο, 19 Μαρτίου 2011

ΣΚΑΚΙ

Το σκάκι είναι επιτραπέζιο παιχνίδι και ιδιαίτερα πνευματικό άθλημα για δύο παίκτες. Παίζεται σε τετράγωνο διάγραμμα που λέγεται σκακιέρα, επί της οποίας οι παίκτες, καθισμένοι αντικριστά, μετακινούν, ο ένας τους 16 λευκούς πεσσούς (πιόνια) του παιγνιδιού και ο άλλος τους 16 μαύρους, σε εναλλάξ κινήσεις, μία προς μία, με βάση τους κανονισμούς του παιχνιδιού. 


Στη σύγχρονη εποχή απαντάται και το «υπαίθριο σκάκι» που παίζεται σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους πλατειών, πάρκων κ.λπ., πάνω σε χρωματιστές γρανιτένιες πλάκες με πεσσούς, συνήθως ξύλινους, ύψους περίπου ενός μέτρου. Τέτοιοι χώροι υπάρχουν στην κεντρική πλατεία Κοραή στον Πειραιά, στην παραλία του Δήμου Π. Φαλήρου κ.ά. 

ΓΕΝΙΚΑ
Παλαιότερα το σκάκι το ονόμαζαν «παιχνίδι των βασιλέων». Αυτό προέρχονταν από το γεγονός ότι αποτελούσε για μακρό χρόνο την κυρίαρχη ψυχαγωγία Βασιλέων, Παπών, Πριγκίπων και γενικά του ανώτερου κλήρου, αυλικών, ευγενών και πλουσίων, τόσο της Δύσης όσο και της Ανατολής. Σήμερα το σκάκι χαρακτηρίζεται «βασιλιάς των παιχνιδιών», ως το δυσκολότερο, επιστημονικότερο και ωραιότερο παιχνίδι. Το 1970 η Διεθνής Σκακιστική Ομοσπονδία (FIDE) είχε ήδη στη δύναμή της 70 εθνικές σκακιστικές ομοσπονδίες και κάθε δύο χρόνια διοργανώνει «Σκακιστικές Ολυμπιάδες», στις οποίες η Ελλάδα μετέχει από το 1950. Τους ισχυρότερους σκακιστές και σκακίστριες, που λαμβάνουν μέρος στα διεθνή τουρνουά σκακιού και εθνικά πρωταθλήματα, αποκαλούν «μαιτρ» και «γκραν μαιτρ» ( = εξέχοντες μαιτρ). Γενικά, οι έμπειροι σκακιστές μέχρι και οι ερασιτέχνες, που μελέτησαν τους κανόνες του παιχνιδιού και λαμβάνουν μέρος σε αγώνες, κατατάσσονται σε παίκτες  Α΄, Β΄ και Γ΄ κατηγορίας. 

Γενικά, ως σπορ αποτελεί ένα συναρπαστικό τρόπο δοκιμής των πνευματικών δυνάμεων των παικτών που παίζουν με ίσους όρους εφαρμόζοντας με ακρίβεια και επιδεξιότητα τους κανόνες του παιχνιδιού. Στην ουσία, το σκάκι είναι ένα στρατιωτικό παιχνίδι ίσων δυνάμεων που διεξάγεται «επί χάρτου» (σκακιέρας). Εκτός από Βασιλείς και Πάπες, σημαντικοί λάτρεις του παιχνιδιού αυτού υπήρξαν εξέχουσες προσωπικότητες των Γραμμάτων, Επιστημών και Τεχνών, μεταξύ των οποίων ο Θερβάντες, ο Βολταίρος ο Ντιντερό, ο Γκαίτε, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος κ.ά. Το σημαντικότερο του παιχνιδιού αυτού, δεν είναι τόσο η νίκη επί του αντιπάλου, όσο η ποιότητα της νίκης. Ο ενθουσιασμός έγκειται στις κινήσεις εκείνες που αποβλέπουν σε επόμενες κινήσεις επί σχεδίου, οι έξυπνοι συνδυασμοί, οι λεπτοί ελιγμοί κ.λπ., που εκτιμώνται στη «σκακιστική σκέψη» ίσως με μεγαλύτερη απόλαυση, που δίνουν τα «στατικά» βιβλία, πίνακες ζωγραφικής και άλλα καλλιτεχνικά έργα. 

Οι ωραιότερες παρτίδες που έχουν σημειωθεί, τυπώνονται σε βιβλία και περιοδικά του είδους, με αναλύσεις και άλλες δυνατότητες, χαρίζοντας ένα ιδιαίτερο θαυμασμό αυτών. Γενικά, το σκάκι καλλιεργεί και αναπτύσσει σπουδαία προτερήματα, όπως πειθαρχία, διαπαιδαγώγηση της θέλησης και της αντοχής, ανάπτυξη μνημονικού, ετοιμότητα, εξυπνάδα, λογική σκέψη κ.λπ. ή όπως έλεγαν παλαιότερα, «το ακόνισμα του μυαλού». Οι «Γκραν-μαιτρ» ομολογούν ότι ο παίκτης σκακιού πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά, τόσο την ιστορία του σκακιού, όσο και τη θεωρία των κανόνων του, εφαρμόζοντας έτσι απόλυτα το «Χωρίς θεωρία του είδους, δεν υφίσταται σκέψη περί του είδους».

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ
Από τα τέλη του 5ου αιώνα το σκάκι, ως παιχνίδι ινδικής καταγωγής, μεταδίδεται στην Ευρώπη από τους Άραβες. Γρήγορα κερδίζει το ενδιαφέρον όλων των κοινωνικών τάξεων, στρωμάτων και εξαπλώνεται παντού, στις πόλεις και στις επαρχίες. Μια παλιότερη παραλλαγή του που, παιζόταν στο Μεσαίωνα, ονομαζόταν ζατρίκιον. Παραλλαγές του παιχνιδιού παίζονταν στην αρχαιότητα σε πολλές χώρες και πολλές διεκδικούν την καταγωγή του. Το σκάκι, αν και ήδη πολύ διαδεδομένο, γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη το 19ο αιώνα, στον οποίο έχουμε διοργανώσεις επισήμων πρωταθλημάτων, οι εφημερίδες ασχολούνται τακτικά με το παιχνίδι, γραμματόσημα τυπώνονται με θέμα το σκάκι, η σύγχρονη μορφή των σκακιστικών πεσσών προτείνεται και βιβλία μελετούν σε βάθος τη θεωρία του παιχνιδιού. Τον 20ο αιώνα (1924) ιδρύεται η διεθνής σκακιστική ομοσπονδία. Με την εξέλιξη των υπολογιστών  οι άνθρωποι δεν είναι οι μόνοι που μπορούν να παίξουν σκάκι. Οι μηχανές ήδη στα τέλη του αιώνα είναι πια υπολογίσιμοι αντίπαλοι,  ακόμα και για τους ισχυρότερους παίκτες.

ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΡΗ 
Τα βασικά μέρη του σκακιού είναι η σκακιέρα και οι πεσσοί.

ΠΕΣΣΟΙ ΣΚΑΚΙΟΥ
Το σκάκι παίζεται με συνολικά 32 ειδικά σχεδιασμένους πεσσούς (πιόνια), που επιλέγονται από τους δύο παίκτες, εκ των οποίων οι μισοί έχουν χρώμα λευκό και οι άλλοι μαύρο,

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ 
Κάθε παίκτης ξεκινά την παρτίδα με 16 πεσσούς, κάθε ένας των οποίων ανήκει σε κάποιο είδος που έχει το δικό του ιδιαίτερο τρόπο κίνησης και αιχμαλώτισης αντιπάλων κομματιών. Συγκεκριμένα, έχει οκτώ πιόνια, δύο πύργους, δύο ίππους, δύο αξιωματικούς, μία βασίλισσα και ένα βασιλιά. Ο ένας παίκτης κατέχει τα λευκά και ο άλλος τα μαύρα, όπως ονομάζονται οι αντιστοίχου χρώματος πεσσοί. Ο σκοπός κάθε παίχτη είναι η επίτευξη ματ στον αντίπαλο βασιλιά. Αυτό συμβαίνει όταν ο βασιλιάς απειλείται (αυτό ονομάζεται σαχ) και δεν υπάρχει νόμιμη κίνηση διάσωσης. Ας σημειωθεί ότι το ματ καθιστά την αιχμαλώτιση του βασιλιά περιττή, καθώς αποτελεί το τέλος του παιχνιδιού. 

ΑΡΧΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΣΕ ΕΝΑ ΤΥΠΙΚΟ ΣΕΤ ΣΚΑΚΙΟΥ 
Το παιχνίδι ξεκινά παραδοσιακά από συγκεκριμένη θέση, όπου οι στρατοί παρατάσσονται αντικριστά. Την παρτίδα ξεκινά ο λευκός και στην υπόλοιπη παρτίδα οι παίκτες παίζουν εναλλάξ, κινώντας κάποιο κομμάτι τους. Το σκάκι δεν είναι τυχερό παιχνίδι. Θεωρητικά, δεν υπάρχει κανένας εξωτερικός παράγοντας και τίποτα κρυφό στην θέση για τους δυο παίκτες. Το παιχνίδι βασίζεται αποκλειστικά στην τακτική και στην στρατηγική. Όμως οι δυνατότητες του παιχνιδιού είναι τόσο μεγάλες και περίπλοκες, που είναι αδύνατο να συλλογιστεί κανείς όλα τα ενδεχόμενα και αυτό, παρόλο που το παιχνίδι ουσιαστικά καθορίζεται από 32 κομμάτια σε 64 τετράγωνα. Το σκάκι είναι ένα από τα δημοφιλέστερα παιχνίδια στον κόσμο. Έχει περιγραφεί, όχι μόνο ως παιχνίδι, αλλά και ως τέχνη, επιστήμη και άθλημα. Συχνά θεωρείται ως αφηρημένο πολεμικό παιχνίδι και ως «πνευματική πολεμική τέχνη» και έτσι η διδασκαλία του θεωρήθηκε ως τρόπος αύξησης της πνευματικής ισχύος. Το σκάκι παίζεται, τόσο για διασκέδαση, όσο και ανταγωνιστικά σε λέσχες, πρωταθλήματα, διαδικτυακά και δια αλληλογραφίας. Το σκάκι έχει, επίσης, πολλές παραλλαγές και συγγενικά παιχνίδια που παίζονται σε διάφορα μέρη του κόσμου.

ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ
Υπάρχουν διάφορα συστήματα καταγραφής για τις σκακιστικές παρτίδες. Τα δυο κυριότερα είδη συμβολισμών είναι η περιγραφική σκακιστική γραφή, η οποία είναι πολύ συνηθισμένη στους αγγλόφωνους και η αλγεβρική σκακιστική γραφή, η οποία είναι πολύ συνηθισμένη σε όλο τον κόσμο, αλλά έχει μεγάλο πλήθος παραλλαγών. Για το σύστημα γραφής δανειζόμαστε γράμματα από την αλφάβητο (πίνακας ονομάτων και συμβόλων σε μερικές γλώσσες). Συγκεκριμένα στα ελληνικά (με κεφαλαία) Σ=Πιόνι, Π=Πύργος, Ι=Ίππος, Α=Αξιωματικός, Β=Βασίλισσα, Ρ=Βασιλιάς. Οι στήλες στην αλγεβρική γραφή συμβολίζονται με τα μικρά γράμματα {α, β, γ, δ, ε, ζ, η, θ} (ξεκινώντας από αριστερά προς τα δεξιά όπως κοιτά ο λευκός) και οι γραμμές με τους αραβικούς αριθμούς {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} (ξεκινώντας από την πρώτη γραμμή του λευκού και προχωρώντας προς τον μαύρο). Έτσι π.χ. το αρχικό τετράγωνο του λευκού βασιλιά συμβολίζεται ε1. Στο πλήρες σκακιστικό σύστημα γραφής σημειώνεται τόσο η αρχική, όσο και η τελική θέση του πιονιού ή του κομματιού (π.χ. Βε1-ε5), αλλά είναι, επίσης, συνηθισμένη και η συντομευμένη μορφή, οπότε σημειώνεται μόνο η τελική θέση (π.χ. Βε5). Επιπλέον, οι κινήσεις των πιονιών σημειώνονται χωρίς το αρχικό γράμμα Σ, αλλά μόνο με την παράθεση της θέσης (π.χ. ε2-ε4 ή συντομότερα ε4). 

Το σκάκι απασχόλησε τόσο τη λογοτεχνία, όσο και το σινεμά και τη ζωγραφική σα θέμα, περισσότερο από κάθε άλλο παιχνίδι, κάτι που μας κάνει σίγουρα να αναρωτηθούμε τι είναι αυτό που γοήτευσε τόσο πολύ τους καλλιτέχνες από όλους τους χώρους, ώστε να επικεντρώσουν το βλέμμα τους στο συγκεκριμένο παιχνίδι; Ο μυστικισμός; Οι συμβολισμοί που κρύβονται πίσω από ένα ευφάνταστο παιχνίδι; Ή μήπως το γεγονός ότι το σκάκι είναι ένας καθρέφτης της πραγματικής ζωής;

Το παιχνίδι αυτό λειτουργεί παιδαγωγικά, όχι μόνο για τα παιδιά, αλλά και για τους μεγαλύτερους. Η ζωή μας δεν έχει μόνο μαύρα ή άσπρα πιόνια. Έχει και τα δύο. Η ζωή δεν θα έχει μόνο νίκες, αλλά και ήττες. Κάθε κίνηση προϋποθέτει σκέψη, θάρρος και ρίσκο. Το σκάκι αποδεικνύει πώς δεν είναι πάντα οι φαινομενικά ισχυροί που κερδίζουν. Μια βασίλισσα μπορεί να ηττηθεί από ένα απλό πιόνι.

Ο Benjamin Franklin, μεγάλος εφευρέτης στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι ο πρώτος Αμερικανός που εξέδωσε ένα δοκίμιο πάνω στο σκάκι (The morals of chess, 1786).  Μέσα σε αυτό το δοκίμιο τονίζει πως το σκάκι διδάσκει την προοικονομία, γιατί αναγκάζει τους σκακιστές να προβλέπουν τις κινήσεις του αντιπάλου τους, τη διαύγεια, γιατί πρέπει να παρατηρούν με προσοχή τις κινήσεις τους, την ετοιμότητα, γιατί πολλές φορές χρειάζεται να προχωρούν σε μια κίνηση άμεσα, χωρίς να έχουν τον απαραίτητο χρόνο για να σκεφτούν, αλλά το σπουδαιότερο ίσως μάθημα που δίνει σε κάποιον το σκάκι είναι αυτό της ζωής: 

«Eνώ όλα μπορεί να δείχνουν γύρω μας ότι πάνε από το κακό στο χειρότερο, δεν πρέπει ποτέ να απογοητευόμαστε και να τα παρατάμε, αντιθέτως, πρέπει να ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα βελτιωθούν και να ψάχνουμε αποφασιστικά τη λύση στα προβλήματα που παρουσιάζονται».

ΑΠΟΦΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΚΑΚΙ
  • «Το σκάκι είναι η καλύτερη άσκηση του μυαλού» (VON GOETHE)
  • «Το σκάκι είναι το γρηγορότερο παιχνίδι του κόσμου, διότι ο σκακιστής πρέπει κάθε δευτερόλεπτο να βάζει χιλιάδες σκέψεις σε τάξη» (EINSTEIN)
  • «Το σκάκι δεν αποτελεί μόνον πνευματική πρόκληση, αλλά και σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο, διότι διδάσκει τη λογική, τη φαντασία, την αυτοκυριαρχία και την αποφασιστικότητα» (KASPAROV)
  • «Δεν μπορούν όλοι οι καλλιτέχνες να παίζουν σκάκι, αλλά όλοι, όσοι μπορούν να παίζουν σκάκι, είναι καλλιτέχνες» (DUCHAMP)
  • «Το σκάκι είναι, σύμφωνα με τη φύση του, ένα παιχνίδι, σύμφωνα με τη μορφή του μια τέχνη και σύμφωνα με τη διεξαγωγή του μια επιστήμη» (VON DER LASA)
  • «Στο σκάκι κερδίζουν όλοι: Αν πραγματικά απολαμβάνει κανείς το παιχνίδι, τότε η ήττα δεν είναι στενοχώρια» (BRONSTEIN)
  • «Λυπούμαι όλους, όσοι δεν ξέρουν σκάκι, διότι το σκάκι και χαρά δίνει στον αρχάριο και μεγάλη απόλαυση προσφέρει στον καλό παίχτη» (TOLSTOY)

Απολαύστε ένα υπέροχο βίντεο-αφιέρωμα στο σκάκι,
μέσα από την τέχνη της ζωγραφικής!



Στη συνέχεια, μπορείτε να διαβάσετε και τις παρακάτω -σχετικά με το θέμα- αναρτήσεις!

15 σχόλια:

  1. κάποτε νόμιζα ότι ήτανε απλό παιγνίδι... όμως... έκανα λάθος.. θέλει πολλη σκέψη!!...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πράγματι, φίλε Λάμπρο! Το σκάκι δεν είναι ένα απλό παιχνίδι. Ακονίζει το μυαλό των παικτών και απαιτεί ετοιμότητα, λογική και σίγουρα, πολλή σκέψη!
      Καλό βράδυ!
      Αντώνης

      Διαγραφή
    2. Αθηνά Λιζάρδου ♥=]]Κυριακή, 16 Μαρτίου, 2014

      ¨Εχετε δίκιο κύριε!!!!! Θέλει πολύ μυαλο!

      Διαγραφή
  2. Ωραιο Site!!! μπραβο! εχω κανει και εγω μια προσπαθεια και εχω φτιαξει ενα blog για τις ομορφιες της Μεσσηνιας! θα χαρω πολυ να μπεις και γιατι οχι να σχολιασεις ! www.messinia1234.com

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια! Μόλις επισκέφθηκα το blog σας, το βρήκα πολύ όμορφο και χρήσιμο και σχολίασα το άρθρο σας για την πανέμορφη Βέργα! Εύχομαι οι φυσικοί θησαυροί της να γίνουν πόλος έλξης των τουριστών και η Πολιτεία να φροντίσει σύντομα με τα έργα της να αλλάξει ριζικά την εικόνα της Καλαμάτας!

      Καλή συνέχεια στην προσπάθειά σας για την ανάδειξη των περιοχών της όμορφης Μεσσηνίας!

      Διαγραφή
  3. ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΚΑΤΑΦΕΡΑ ΝΑ ΤΟ ΜΑΘΩ...

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Tzeni Mpotsk το σκάκι είναι ένα δύσκολο παιχνίδι αποφάσεων, στρατηγικής και τακτικής. Το σκάκι "δεν το μαθαίνουμε", το σκάκι "το καταλαβαίνουμε"... Πράγμα που σημαίνει ότι, κάθε κίνηση σε αυτό μπορεί να έχει συνέπειες που προβλέπονται πολύ δύσκολα και σε μεγάλο βάθος σκέψης. Υπάρχουν διάφοροι σύλλογοι, στους οποίους μπορούμε να εγγραφούμε για να μαθουμε την τεχνοτροπία, δηλ. το πώς να σκεφτόμαστε καθώς παίζουμε σκάκι.

      Διαγραφή
    2. Καποτε πηρα ενα βιβλιο για το πως να παιζεις το σκακι, αλλα τοτε -με διαφορες αλλες υποχρεωσεις- το αφησα....η αληθεια ειναι οτι πολυ μου αρεσει πιστευω πως θα τα καταφερω.......

      Εστάλη στο facebook
      https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

      Διαγραφή
    3. Ποτέ δεν είναι αργά! Όταν κάτι μας αρέσει πολύ, καταφέρνουμε να ξεπερνάμε κάθε δυσκολία και το πετυχαίνουμε. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, θα μπορέσετε να πάρετε τις βασικές γνώσεις και να κάνετε ένα πολύ καλό ξεκίνημα!

      Διαγραφή
    4. ευχαριστω πολυ.......καλο σας βραδυ!!!!!!!!!!

      Εστάλη στο facebook
      https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

      Διαγραφή
  4. Μ' αρέσει πολύ, εξασκούμαι στον υπολογιστή τους τελευταίους μήνες. Δύσκολο πάντως...

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κι εμένα μου αρέσει πολύ το σκάκι Margarita! Έχεις, όμως, απόλυτο δίκιο! Πρόκειται για ένα αρκετά δύσκολο παιχνίδι! Έχοντας ως αντίπαλο έναν υπολογιστή με ιδιαίτερα υψηλή τεχνητή νοημοσύνη, θα καταφέρεις να εξασκηθείς και να εξελιχθείς σε αυτό!

      Διαγραφή
  5. Σμαραγδένια ΡούλαΤετάρτη, 01 Ιουνίου, 2016

    Ωχ... μόλις διαβασα τι είπε ο Τολστόι .. είμαι να με λυπουνται δηλαδή που δεν έχω ιδέα απο σκακι; οφου ηντα έπαθα φιλε μου....!!
    Παντως πολύ ενδαφέρουσες όλες οι πληροφορίες για το σκακι...και για όσους το αγαπουν σιγουρα θα είναι η καλυτερη απασχόληση...να περνατε ομορφα καλο βραδυ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι κι αν δεν έχεις ιδέα από σκάκι, αγαπημένη φίλη Ρούλα! Είσαι τόσο πολυτάλαντη και χαρισματική και γεμίζεις τις ελεύθερες ώρες σου δημιουργικά, δίνοντας χαρά στον εαυτό σου, αλλά και σε όλους εμάς που σε παρακολουθούμε. Αναμένω κάποιο καινούριο παραμύθι σου, για ανάρτηση στα "ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ". Το καλοκαίρι μόλις έφτασε και τα παιδιά θα χαρούν να το διαβάσουν!

      Διαγραφή
    2. Σμαραγδένια ΡούλαΣάββατο, 04 Ιουνίου, 2016

      Ηθελα να σε ενημερωσω φιλε μου για μια αναρτηση μου ενα παραμυθι ισως σ' ενδιαφερει http://smaragdenia-roula.blogspot.gr/2016/05/blog-post_23.html

      Διαγραφή

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό στους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!