Δευτέρα, 1 Αυγούστου 2011

ΟΡΧΙΔΕΑ

Η ορχιδέα είναι κοσμοπολίτικο φυτό με ιστορία 120 εκ. χρόνων, που απαντάται σχεδόν σε κάθε οικοσύστημα, εκτός από ερήμους και παγοκαλύμματα. Η πλειοψηφία των ειδών της φύεται στις τροπικές χώρες, κυρίως στην Ασία και την Κεντρική και Νότια Αμερική. Βρίσκονται πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο, στη Νότια Παταγονία, ακόμη και στο Μακάριο Νησί, κοντά στην Ανταρκτική.


Οι ελληνικές ορχιδέες αριθμούν περίπου 175 είδη. Από αυτά, σχεδόν 50 είδη είναι ενδημικά. Είναι εξαιρετικά σπάνιες και είναι αδύνατο να ζήσουν σε γλάστρα, καθώς εξαρτώνται από το φυσικό τους περιβάλλον.

Οι αρχαίοι Έλληνες τις θεωρούσαν σύμβολο ανδρισμού και γονιμότητας. Οι Κινέζοι τις αποκαλούσαν «Φυτά με το άρωμα του βασιλιά». Στο Μεσαίωνα ήταν βασικό συστατικό των φυτικών θεραπευτικών σκευασμάτων.

Στη Ευρώπη, μαζί με τη βιομηχανική επανάσταση, άρχισε να αναδύεται μια νέα οικονομικό-κοινωνική τάξη, έμποροι–αστοί, που ήθελαν να ξεχωρίσουν από την παραδοσιακή αριστοκρατία του αίματος με το υψηλό τους γούστο, τη μόρφωση και τα χρήματά τους. Η υψηλή τιμή, τα υπέροχα αρώματα και ο φανερός συμβολισμός της, καθιέρωσε την ορχιδέα σχεδόν αμέσως.

Το ενδιαφέρον ξεκίνησε το 1700 και το 1712 ο Γερμανός γιατρός Englebert Kaempfer ανέφερε τις ορχιδέες από την Ανατολή, στη μελέτη του (Amoenitatum Escoticarun). Το 1735 ο Ελβετός βοτανολόγος Carl Von Line (Linnaeus) έγραψε τη γνωστή μελέτη του Genera Plantarum που άνοιξε το δρόμο για τον Δαρβίνο. Το 1763 θα έγραφε άλλη μια μελέτη για 100 είδη τροπικής ορχιδέας. Το 1830 ο διάσημος βοτανολόγος John Lindley έγραψε αρκετά βιβλία για το θέμα, με το πλέον γνωστό το: «The Genus and Species of Orchidaceae Plants», ενώ το 1862 ο Δαρβίνος γράφει για τον πολλαπλασιασμό τους. 

Τίποτα, όμως, δεν ήταν πιο αποφασιστικό από την ανακάλυψη του William Cattley το 1818. Μια μέρα που άνοιγε δέματα με πολύτιμα φυτά που είχε παραλάβει, διαπίστωσε ότι το περιτύλιγμα του φυτού ήταν ένα άλλο φυτό. Ένα άγνωστο είδος. Από περιέργεια το φύτεψε και τελικά, το περιτύλιγμα άνθισε και σήμερα είναι γνωστό ως Cattleya Orchid.


Αυτό το τυχαίο γεγονός και από τους πρώτους αστικούς θρύλους της νέας τάξης, πυροδότησε μια τεράστια ζήτηση. Μέχρι το 1878, ο Cattley είχε αναγνωρίσει 500 είδη ορχιδέας και παράλληλα με αυτόν, στα δάση έτρεχαν ορδές ευρωπαίων βαρβάρων που ξεγύμνωναν κυριολεκτικά ολόκληρα δάση από τις ορχιδέες τους. Αρκετές από αυτές κατέληγαν στα στομάχια τραπεζιτών, που για αδιευκρίνιστους οικονομικούς λογούς είχαν μεγάλη πέραση στις νεαρές αριστοκράτισσες και πολλές φόρες -εκτός από τίτλους- είχαν τόσα χρέη, όσες και οι αυταπάτες για το φυτό.

Αυτή η οικολογική καταστροφή στα μακρινά δάση της απέραντης αγγλικής αυτοκρατορίας, είναι και ο λόγος που σήμερα είναι παράνομη η συλλογή ορχιδέων από το φυσικό τους περιβάλλον.

ΓΕΝΗ - ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΑ ΕΙΔΗ
Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρεί όλες τις ορχιδέες απειλούμενες και απαγορεύει αυστηρά την καταστροφή των βιοτόπων τους, την κοπή και την εκρίζωσή τους. Ακόμα και με το κόψιμο του λουλουδιού, το υπόγειο τμήμα του φυτού θα δυσκολευτεί πολύ να επιβιώσει.

Ιδιαιτερότητα της ορχιδέας είναι ότι, δεν διαχωρίζεται σε αρσενικά και θηλυκά φυτά και όλα τα αναπαραγωγικά όργανα συνυπάρχουν στο ίδιο φυτό. Εξίσου ιδιαίτερο, είναι το χαρακτηριστικό ότι μπορούν να ελέγχουν την ένταση του αρώματος των λουλουδιών τους. Ο λόγος είναι ότι, κάποιες ποικιλίες γονιμοποιούνται αποκλειστικά από τις πεταλουδίτσες της νύχτας και γι’ αυτό έχουν εντονότερο άρωμα κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Θεωρούνται επίφυτα, δηλαδή, φυτά που αναπτύσσονται και προσκολλούνται, πάνω σε άλλα φυτά. Χαρακτηριστικό, που αποτέλεσε τη μεγαλύτερη πρόκληση στις αρχές της αλλεργίας της.

Είναι καλλωπιστικά μονοκοτυλήδονα φυτά, τα οποία συνθέτουν την οικογένεια των Ορχεοειδών, τη μεγαλύτερη των ανθοφόρων φυτών (Αγγειόσπερμων). Στον κατάλογο του Βασιλικού Βοτανικού Κήπου του Kew βρίσκονται 880 γένη και σχεδόν 22.000 είδη ορχιδέας. Ο συνολικός αριθμός των ειδών ορχιδέας, σ’ όλο τον πλανήτη, υπολογίζεται γύρω στις 25.000, αλλά διαφωνίες ταξινόμησης μεταξύ των ειδικών, κάνουν αδύνατο τον ακριβή προσδιορισμό του αριθμού των ειδών της οικογένειας.


ΦΥΛΛΑ - ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ - ΔΙΑΓΝΩΣΗ - ΠΡΟΛΗΨΗ


Τα φύλλα της ορχιδέας μου κιτρίνισαν. Γιατί;

Το κιτρίνισμα των γερασμένων φύλλων είναι φυσιολογική διαδικασία. Μόνο αν έχουμε πολλά φύλλα κιτρινισμένα ή αν κιτρινίζουν τα νέα φύλλα, είναι ένδειξη προβλήματος.

Πιθανότατα, είτε υπάρχει πολύ φως, είτε ανεπαρκής φωτισμός, είτε είναι ανεπαρκής η λίπανση. Άλλες πιθανές αιτίες κιτρινίσματος των φύλλων είναι η απώλεια ριζικού συστήματος και στρες από χαμηλή θερμοκρασία.

Τι πρέπει να κάνω για τα μαύρα σημάδια στα φύλλα του φυτού;

Μαύρα σημάδια στα φύλλα μπορεί να προκληθούν από έγκαυμα του ήλιου ή από βακτήρια. Αν τα σημάδια παρατηρήθηκαν έπειτα από υψηλή έκθεση σε ηλιακό φως μεγάλης έντασης, είναι αποτέλεσμα εγκαύματος. Η έντονη έκθεση σε ηλιακό φως μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα και παραμόρφωση του φυλλώματος.

Αν έχετε δωμάτιο πιο φωτεινό από ό,τι θέλετε, η καλύτερη λύση είναι μεταλλικά στόρια ή τυπωμένα ημιδιαφανή αυτοκόλλητα μεγάλου πλάτους.


Αν μετακινήσατε το φυτό σε προστατευόμενο σημείο ή αυξήσατε τη σκίαση, αλλά τα μαύρα σημάδια αυξάνουν σε μέγεθος, τότε είναι σαφής η ένδειξη μόλυνσης από βακτήρια ή βοτρύτη. Αφαιρέστε τη μολυσμένη περιοχή. Κάθε φορά που κόβετε κάτι, καθαρίστε με βαμβάκι και οινόπνευμα το εργαλείο, για να μην μεταφέρετε τη μόλυνση.

Μαύρισμα στις άκρες των φύλλων:

Μπορεί να είναι αποτέλεσμα ποτίσματος με σκληρό νερό βρύσης, κάψιμο εξαιτίας υπερβολικού λιπάσματος ή μόλυνση από βοτρύτη. Με ένα εργαλείο κόψτε τα μολυσμένα σημεία, καθαρίστε τα με οινόπνευμα και αφαιρέστε τις μαυρισμένες άκρες των φύλλων, για να αποφύγετε την απώλειά τους.

Μαλακό φύλλωμα με μικρό μαλακό βλαστάρι:

Υπερβολική υγρασία ή κατακράτηση νερού. Αφήστε το φυτό απότιστο για μια εβδομάδα, αλλά στις φυσιολογικές συνθήκες μιας ορχιδέας. Όχι στον ήλιο. Ελέγχετε αν υπάρχει στάσιμο νερό. Αν ναι, διορθώστε το μίγμα και ακολουθήστε τις οδηγίες ποτίσματος.

Αν ακολουθήσατε τις οδηγίες ποτίσματος, αλλά υπάρχει πρόβλημα, αραιώστε τα χρονικά διαστήματα ποτίσματος, αυξάνοντας τη χρονική απόσταση κατά 25%.

Μικρές κοκκινωπές ή καφέ κηλίδες, που σταδιακά γίνονται μαύρες:

Σαφής ένδειξη μόλυνσης, πιθανότατα από βοτρύτη. Συνήθως, προκαλείται όταν έχει ζέστη με υψηλή υγρασία και χαμηλό φωτισμό.


Σε ποιο σημείο πρέπει να κόψω την ανθοταξία, αφού τελειώσει η ανθοφορία;

Εξαρτάται από το είδος της ορχιδέας που έχετε. Οι Phalaenopsis θα ανθίσουν και δεύτερη φορά. Μετά το τέλος της πρώτης ανθοφορίας, κόβουμε το κοτσάνι του ανθήρα ακριβώς κάτω από το πρώτο άνθος, στο επόμενο μάτι. Για τα υπόλοιπα είδη ορχιδέας, κόβουμε το κοτσάνι του ανθήρα από τη βάση του φυτού.

Παραμορφωμένα λουλούδια. Γιατί;

Ο συνήθης λόγος είναι το στρες των μπουμπουκιών σε μεγάλη θερμοκρασία και χαμηλή υγρασία. Αν σε κάθε ανθοφορία έχει παραμορφωμένα λουλούδια, τότε έχει γενετικό πρόβλημα.

Τα νέα μπουμπούκια πέφτουν και τα λουλούδια ζαρώνουν και πέφτουν μετά το άνοιγμα:
  • Τα λουλούδια έχουν στρεσαριστεί από ξαφνική αλλαγή θερμοκρασίας.
  • Έκθεση σε αέριο αιθυλένιο, όπου σε οικιακό περιβάλλον παράγεται από σάπια φρούτα, κυρίως από μήλα.
  • Υπερβολικό πότισμα.
  • Ανεπαρκής φωτισμός.

Μαύρα σημάδια στα λουλούδια:

Μαύρα σημάδια προκαλούνται από βοτρύτη ή μύκητες. Ευθύνεται ο κακός αερισμός των ριζών, σε συνδυασμό με την υπερβολική υγρασία. Αυξήστε τον αερισμό του χώρου, διορθώστε το μείγμα του φυτού και μειώστε την υγρασία.

Πολλές ρίζες έξω από την γλάστρα.

Είστε τυχεροί. Η ορχιδέα σας μεγάλωσε και είναι ένδειξη ότι πρέπει να μεταφυτεύσετε το φυτό. Αν επιμείνει, μην επιμένετε. Ορισμένες αναπτύσσουν ρίζες έξω από τη γλάστρα.

Δεν παράγονται νέες ρίζες:

Αυτές στην επιφάνεια είναι υγιείς, αλλά οι ρίζες στο εσωτερικό είναι νεκρές. Βυθίστε το φυτό σε ορμόνη ριζοβολίας.

Δεν υπάρχουν νέα βλαστάρια στην ορχιδέα μου. Γιατί;

Ίσως να μην είναι ο κατάλληλος χρόνος για το φυτό να αναπτυχθεί. Μην πιέσετε το φυτό με περισσότερο λίπασμα ή νερό. Πιο πιθανό είναι να το κάψετε ή να το σαπίσετε.


Την ορχιδέα την αγόρασα ανθισμένη. Το φυτό την επόμενη σεζόν δεν άνθισε. Γιατί;

  • Ίσως χρειάζεται περισσότερο φως. Μεταφέρετε το φυτό σε φωτεινότερο σημείο.
  • Δεν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος ανάπτυξης του φυτού. Υπομονή! Σε λίγο το φυτό θα μεγαλώσει και θα ανθίζει τακτικά.

Υπάρχει υγρό στο φυτό μου. Μήπως σάπισε;

Όχι, είναι φυσιολογικό φαινόμενο σε ορχιδέες, όπως: Dendrobiums, Oncidiums και Cattleyas να παράγουν σιρόπι στο στέλεχος των ανθών. Στο φυσικό περιβάλλον το φυτό προσελκύει έντομα για τη γονιμοποίηση, καθώς οι ορχιδέες βασίζονται στα έντομα για την επικονίασή τους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό στους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!