Σάββατο, 20 Απριλίου 2013

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΗΣΙΑ: ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΗΡΑΝ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥΣ; (Μέρος 3)

Πολλά ελληνικά νησιά οφείλουν το όνομά τους στη μορφή και στο σχήμα τους, καθώς και στις πρώτες επαγγελματικές ασχολίες των κατοίκων τους. Όπως των παρακάτω:


ΑΓΚΙΣΤΡΙ
Σε αρχαία κείμενα το Αγκίστρι είχε την ονομασία
«Κεκρυφάλεια», που σημαίνει «στολισμένη κεφαλή».

ΚΑΡΠΑΘΟΣ
Για την ονομασία του νησιού, υπάρχουν πολλές εκδοχές. Ο θρύλος του νησιού αναφέρει ότι, επειδή οι πρώτοι κάτοικοι αγαπούσαν υπερβολικά τον τόπο τους, έκλεψαν τους Ολύμπιους Θεούς και τους έφεραν εδώ. Για την πράξη αυτή, ονομάστηκαν «Αρπάθεοι». Αργότερα μετατράπηκαν σε «Καρπάθεοι» και τέλος σε «Καρπάθιοι», οπότε από αυτούς πήρε το όνομά της η Κάρπαθος. Ο Όμηρος την ονομάζει «Κράπαθο», σύμφωνα με αναφορά στα γεωγραφικά του Στράβωνα. Άλλα αρχαία ονόματα του νησιού είναι «Τετράπολις», «Ανεμόεσσα» και «Ανεμούσα», ενώ κατά το Μεσαίωνα ονομαζόταν «Scarpanto» (η ονομασία αυτή για το νησί επιβιώνει ακόμη, στα ιταλικά). Η Κάρπαθος έχει δώσει το όνομά της στο πέλαγος που την περιβρέχει, το «Καρπάθιο Πέλαγος».


ΚΙΜΩΛΟΣ
Η Κίμωλος είναι νησί με πλούσιες ιστορικές καταγραφές. Σύμφωνα με την παράδοση, πρώτος μυθικός οικιστής της υπήρξε ο Κίμωλος, σύζυγος της Σίδης, κόρης του Ταύρου, στον οποίο οφείλει το όνομά της. Ήταν επίσης γνωστή και σαν «Εχινούσα», πιθανόν λόγω της κιμωλίας έχιδνας (οχιάς), που ακόμη και σήμερα αφθονεί στο νησί.

ΟΙΝΟΥΣΣΑ/ΟΙΝΟΥΣΣΕΣ

Στην αρχαιότητα το νησί ήταν φημισμένο για το καλό κρασί του και πιστεύεται ότι από τη ρίζα της λέξης «οίνος» προέρχεται και το όνομα «Οινούσσα»/«Οινούσσες». Η ονομασία «Eγνούσα», που χρησιμοποιούν οι κάτοικοι του νησιού, προέρχεται από το αρχαίο όνομα του φυτού λυγαριάς «άγνος», που υπάρχει παντού στο νησί.


ΠΑΤΜΟΣ
Η Πάτμος θεωρείται το «ιερό νησί» της Δωδεκανήσου. Σύμφωνα με την παράδοση, αλλά και με βάση επιστημονικά δεδομένα, το νησί αναδύθηκε από τη θάλασσα. Η Πάτμος (κοινώς Πάτινος), απαντάται επιγραφικά και ως «Πάτνος». Το όνομά της ετυμολογείται από τη λέξη «πάτνη» = φάτνη. Η πρώτη ονομασία του νησιού θεωρείται ότι ήταν «Λητωίς», από τη θεά Άρτεμη, κόρη της Λητούς, καθώς πιστεύεται ότι χάρη σε εκείνη γεννήθηκε η Πάτμος. Κάποιοι πιστεύουν ότι το όνομά της το πήρε από το όρος Λάτμος της Μικράς Ασίας, όπου εκεί, κατά τους αρχαίους χρόνους, λατρεύονταν ιδιαίτερα η θεά Άρτεμη, απ' όπου προήλθαν οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού, μεταφέροντας και τη λατρεία της Άρτεμης.


ΠΟΡΟΣ
Πρόκειται για το μοναδικό «αρσενικό νησί» της χώρας, εκείνο που ενέπνευσε δεκάδες λογοτέχνες. Η λέξη «Πόρος» αναφέρθηκε, αρχικά, από τους αρχαίους συγγραφείς με το όνομα «Ειρήνη», ίσως από την ειρήνη που περιήλθε στην περιοχή μετά την κάθοδο των Δωριέων και την κατάλυση του μυκηναϊκού κράτους. Το όνομά «Πόρος» είναι γεωγραφικός όρος και αναφέρεται σε μια μικρή λουρίδα θάλασσας, που ενώνει δύο μικρούς κόλπους. Σημαίνει «πέρασμα» και δεν είναι τυχαίο αυτό, καθώς το νησί ουσιαστικά, συνδέει το Σαρωνικό με τις Πελοποννησιακές ακτές.

Ο Πόρος αποτελείται από δύο νησιά. Το πρώτο και μικρότερο νησί είναι η ηφαιστειακή προέλευσης τριγωνική «Σφαιρία» ή «Σφαίρα» και βρίσκεται πιο κοντά στην Πελοπόννησο. Το όνομά του το οφείλει στον Σφαίρο, τον ηνίοχο του άρματος του Πέλοπα που τάφηκε στο νησί. Πρόκειται για έναν βράχο, που δημιουργήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου των Μεθάνων και σήμερα καλύπτεται σχεδόν, από την πόλη του Πόρου, που είναι κτισμένη πάνω του. Ο υπόλοιπος Πόρος είναι το δεύτερο νησί, η κατά πολύ μεγαλύτερη «Καλαυρία», όνομα που συμβολίζει την καλή αύρα του καλοκαιριού, τον ούριο άνεμο που πνέει στον κόλπο του Σαρωνικού και είναι εύφορη, καταπράσινη με πυκνά δάση πεύκου και με άφθονα τρεχούμενα νερά. Τα δύο νησιά είναι ενωμένα με μια στενή λωρίδα γης, έναν μικρό ισθμό.


ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ
Είναι το ψηλότερο ελληνικό νησί, μετά την Κρήτη και την Εύβοια. Το όνομα του βουνού της είναι Σάος, αλλά οι ντόπιοι το ονομάζουν «Φεγγάρι» (όπως και την υψηλότερη κορυφή του), καθώς είναι «τόσο ψηλό που κρύβει το φεγγάρι». Εξάλλου, το όνομα του νησιού σημαίνει «ψηλή Θράκη», από το αρχαιοελληνικό Σάμος = υψηλή.


ΣΑΜΟΣ
Το όνομα
«Σάμος» ετυμολογείται από τη Σάμη της Κεφαλληνίας, από την οποία λέγεται ότι προέρχονταν ο πρώτος οικιστής του νησιού ο Αγκαίος, που είχε πάρει μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία ή από τη Σάμο, την κόρη του. Ενώ, ο ιστορικός μελετητής Bochort υποστηρίζει ότι το όνομα προέρχεται από το αρχαίο έθνος Σαίους, το οποίο κατοικούσε στο νησί.

Οι μελετητές των ανατολικών γλωσσών αποδίδουν την ονομασία στην ιωνική διάλεκτο
«σαμά», η οποία σημαίνει «ύψος, εξαιτίας των ψηλών βουνών του νησιού. Μυθολογικά το όνομα του νησιού, όπως υποθέτουν ο γεωγράφος Μελέτιος και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, προήλθε από τον Σάο, γιό του Ερμή και της Ρήνης. Ονομάζονταν κατά πολλούς στην αρχαιότητα και «Παρθενία, από τον ποταμό Παρθένο, στον οποίον, σύμφωνα με την μυθολογία, λούζονταν η θεά Ήρα.


Επίσης ονομάζονταν και «Μελάμφυλλος», «Δρυούσα» (από τις πολλές δρυς-βελανιδιές που σκεπάζανε τα βουνά της), «Δόρυσσα», «Άνθεμις» (από τα άφθονα λουλούδια του νησιού), «Φυλλάς» (από τα πλούσια φυλλοβόλα δέντρα), «Κυπαρισσία (από τα κυπαρίσσια που -ακόμα και σήμερα- υπάρχουν στη δυτική πλευρά του νησιού), «Στεφάνη» (πιθανώς, από το σχήμα που έχει το νησί) και «Ιμβρασία». Τα περισσότερα από τα επίθετα αυτά έχουν σχέση με την πλούσια βλάστηση, η οποία είναι διάχυτη σε κάθε γωνιά του νησιού. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι Τούρκοι την αποκαλούν «Σουσάμ Αντά».

ΣΕΡΙΦΟΣ
Το όνομα του νησιού προέρχεται από τη ρίζα της λέξης «στέρ(ι)φος», η οποία σημαίνει «στείρος», «άγονος» κ.λπ.  Εκ πρώτης όψεως, η Σέριφος είναι ένα βραχώδες και άνυδρο νησί. Εντούτοις, υπάρχουν αρκετές εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης, οι οποίες διαρρέονται από μικρούς χειμάρρους. Όμως, ο «πλούτος» της Σερίφου βρίσκεται στο υπέδαφός της. Σίδηρος και άλλα μεταλλεύματα εξορύσσονταν από τα «σπλάχνα» της κατά την αρχαιότητα, μέχρι και πριν από λίγες δεκαετίες.


ΣΠΕΤΣΕΣ
Στην αρχαιότητα ονομάζονταν «Πιτυόνησος» και «Πιτυούσα». Το σημερινό της όνομα το πήρε από τους ναυτικούς του Μεσαίωνα Καταλανούς, Γενουάτες και Ενετούς. Οι Φράγκοι την αποκαλούσαν «Ιζόλα ντι Σπέσια» ή «Ιζόλα ντι Σπέσια» ( = αρωματοφόρος νήσος). Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, το όνομα προήλθε από το «Πέτσα» (Πετσιώτες), που φέρεται ως αρβανίτικος γλωσσικός αναγραμματισμός του αρχαίου ονόματος «Πιτυούσα».

ΨΑΡΑ
Τα Ψαρά έχουν κατοικηθεί από τη Μυκηναϊκή περίοδο και οι κάτοικοί τους ζούσαν κυρίως από τη θάλασσα και ήταν ψαράδες. Από την ασχολία τους αυτή πήραν και το όνομά τους. Το νησί ήταν γνωστό στην αρχαιότητα με το όνομα «Ψύρα» ή «Ψυρ(ρ)ίη» ή «Ψυρία».

ΥΔΡΑ

Οφείλει το όνομά της στα άφθονα νερά, που ανάβλυζαν από τις πλούσιες πηγές που είχε κατά την αρχαιότητα.

1 σχόλιο:

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό για τους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!