Δευτέρα, 8 Απριλίου 2013

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΗΣΙΑ: ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΗΡΑΝ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥΣ; (Μέρος 1)

Ξέρατε ότι ο Νάξος ήταν ο θρυλικός ηγεμόνας των πρώτων αποίκων του ομώνυμου νησιού; Το ίδιο ήταν και ο Πάρος για την Πάρο, ο Θάσος για τη Θάσο, ο Ζάκυνθος για τη Ζάκυνθο και ο Κέφαλος για την Κεφαλονιά. 


Γνωρίζατε ότι Κρήτη ονομάζονταν μία από τις νύμφες των Εσπερίδων, που φύλαγαν τα χρυσά μήλα στον κήπο των θεών, στη χώρα του Άτλαντα; Η δε Σύμη ήταν μία άλλη νύμφη, συζύγου του Γλαύκου, πρώτου κάτοικου του νησιού, ενώ ο Φολέγανδρος ήταν γιος του Μίνωα, από τον οποίο πήρε το όνομά της η Φολέγανδρος.
 
Το ότι έπαιξε η αρχαία ιστορία ρόλο, στην ονομασία των ελληνικών νησιών, δε μας κάνει εντύπωση. Ενδιαφέρον, όμως, παρουσιάζουν ονόματα νησιών που η ιστορία τους προσπερνά μία εμβληματική -και πιθανώς μυθική- φιγούρα. Όπως των παρακάτω: 

ΑΝΑΦΗ
Η Ανάφη διατήρησε αναλλοίωτο το όνομά της από την αρχαιότητα και μάλιστα από την αρχαία μυθολογία. Σύμφωνα με αυτήν, οι Αργοναύτες επιστρέφοντας στην πατρίδα τους από την Κολχίδα, έπεσαν σε καταιγίδα και παρασύρθηκαν στο ανοικτό πέλαγος, όπου ναυαγοί πλέον στη θάλασσα άρχισαν να εκλιπαρούν τον θεό Απόλλωνα να τους σώσει. Ο Απόλλωνας, ανταποκρινόμενος στις εκκλήσεις τους, διέχυσε φως, υπό μορφή κεραυνού, οπότε είδαν μπροστά τους να ξεπροβάλει από τη θάλασσα ολόκληρο νησί, το οποίο κατάφεραν να προσεγγίσουν. Εκεί, οι Αργοναύτες ανέγειραν βωμό, προς τιμήν του Απόλλωνα του «Αιγλήτη» (= αυτού που λάμπει, Αίγλη) και ονόμασαν το νησί «Ανάφη» (από το ρήμα αναφαίνω). Οι ντόπιοι πάντως, υποστηρίζουν ότι το νησί ονομάζεται έτσι, επειδή δεν έχει φίδια.


ΘΗΡΑ/ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ
Το όνομα «Θήρα» προέρχεται από τον αρχαίο Σπαρτιάτη Θήραν, που αποίκησε πρώτος το νησί, ενώ το όνομα «Σαντορίνη» προέρχεται από τους διερχόμενους Φράγκους Σταυροφόρους, οι οποίοι κατά το πέρασμά τους στέκονταν για ανεφοδιασμό κοντά στην εκκλησία της Αγίας Ειρήνης (Σάντα Ειρήνη) που υπήρχε στο νησί. 

ΙΚΑΡΙΑ
Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για την προέλευση της ονομασίας του νησιού. Μία από αυτές αναφέρεται στην φοινικική ρίζα -καρ και στο λαό των Κάρων, της Μικράς Ασίας. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, όμως, το νησί ονομάζεται «Ικαρία» από το μύθο του θρυλικού Ικάρου που -με το θάνατό του εκεί- έδωσε το όνομά του στο Ικάριο πέλαγος. 
 
ΚΑΛΥΜΝΟΣ
Ο Όμηρος την ονομάζει «Καλύδνες» και αναφέρει ότι συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο, στέλνοντας μαζί με άλλα νησιά 30 πλοία, με αρχηγούς τον Φείδιππο και τον Άντιφο. Μετά τον Τρωικό πόλεμο (σύμφωνα με τον Διόδωρο), τέσσερα από τα πλοία του Αγαμέμνονα στο γυρισμό τους ναυάγησαν έξω από το νησί. Τα πληρώματά τους (Αργείοι και Επιδαύριοι) εγκαταστάθηκαν τότε μόνιμα στο νησί και έχτισαν ένα οικισμό πάνω στο οροπέδιο του νησιού, που σε ανάμνηση της μακρινής τους πατρίδας, ονομάστηκε Άργος. Για πολύ καιρό υπήρξε η πρωτεύουσα του νησιού.
 


 
ΚΕΡΚΥΡΑ 
Σύμφωνα με πολλούς μελετητές, το όνομά της οφείλεται στη νύμφη Κέρκυρα, κόρη του ποταμού Ασωπού. Ο θεός Ποσειδώνας αγάπησε την όμορφη κοπέλα, την έφερε στο νησί, στο οποίο έδωσε το όνομά της. Από τον έρωτά τους έφεραν στη ζωή τον Φαίακα, το μυθικό γενάρχη των Φαιάκων. Πολλοί μελετητές πιστεύουν ότι, ο μύθος της νύμφης Κέρκυρας συνδέεται ετυμολογικά με τη λέξη «κορυφώ», από την ακρόπολη που βρίσκεται απέναντι από τη σημερινή πρωτεύουσα. Από τη λέξη «κορυφώ» προήλθε, στη συνέχεια, η λατινογενής ονομασία «Corfu», με την οποία είναι γνωστό το νησί στο εξωτερικό. 

ΚΥΘΗΡΑ 
Αρκετές φορές τα Κύθηρα άλλαξαν ονομασία. Οι, κατά καιρούς, ηγεμόνες του νησιού, του προσέδιδαν διάφορα ονόματα. Τον μεσαίωνα λέγονταν «Κυθουρία» και «Τσερίγο» ή «Τσιρίγο», όνομα που έδωσαν στο νησί οι Ενετοί ναυτικοί. Λεγόταν και «Φοινικούντα» κάποτε, γιατί πολύ παλιά τα Κύθηρα υπήρξαν αποικία των Φοινίκων. Η ονομασία «Κύθηρα» τους δόθηκε από τη θεά Αφροδίτη, την προστάτιδα του νησιού, όπου κατά την αρχαιότητα την ονόμαζαν «Κυθήρια» ή «Κυθέρεια», από το ρήμα «κεύθω», που σημαίνει «κρύπτω τον έρωτα στην κοιλία». 

 
 
ΛΕΡΟΣ
Το μεγαλύτερο μέρος της Λέρου είναι σχετικά επίπεδο και με χαμηλά βουνά (το υψηλότερο σημείο είναι το Κλειδί 320 μ.). Γιαυτό, το νησί πήρε το όνομά του από την αρχαία ελληνική λέξη «λέρος», που σημαίνει ομαλός, επίπεδος. 
 
ΛΗΜΝΟΣ
Η λέξη «Λήμνος» κατά μία εκδοχή -των φοινικιστών- είναι φοινικική και σημαίνει λευκή, άσπρη, λαμπερή. Όμως, ουδεμία σχέση μπορεί να έχουν αυτές οι ονομασίες με το ηφαιστειογενές νησί. Άλλες εκδοχές υποστηρίζουν, πως το όνομα «Λήμνος» προέρχεται είτε από την ομηρική λέξη «λήιον», που προσδιορίζει το σπαρμένο χωράφι, τον αγρό ή από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις «ληίς» (που σημαίνει κοπάδι) + «μήλο» (που σημαίνει πρόβατο), δηλαδή νήσος κοπαδιών αιγοπροβάτων. Η τελευταία αυτή εκδοχή φέρεται και η επικρατέστερη, επειδή η Λήμνος είναι το πεδινότερο νησί του Αιγαίου, με μεγάλη παραγωγή αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, ήδη από την αρχαιότητα.


ΜΥΚΟΝΟΣ
Η ονομασία της Μυκόνου, γνωστή από αρχαία νομίσματα και επιγραφές, αποδόθηκε από την παράδοση στον επώνυμο ήρωα Μύκονο, απόγονο του μυθικού βασιλιά της Δήλου Ανίου, γιου του Απόλλωνα και της νύμφης Ροιούς, κόρης του Διονύσου.

ΡΟΔΟΣ
Από την αρχαία εποχή έχει επικρατήσει ο συσχετισμός του ονόματος της Ρόδου με το ομώνυμο λουλούδι, ιερό στο θεό Ήλιο. Γι’ αυτό και τα νομίσματα της Ρόδου παρίσταναν από το ένα μέρος το κεφάλι του Ήλιου και από το άλλο το Ρόδον. 
 
ΣΚΙΑΘΟΣ
Το όνομα της Σκιάθου, φημολογείται ότι προέρχεται από τις λέξεις «σκιά» και «Άθως», καθώς το νησί βρίσκεται γεωγραφικά -και μεταφορικά- στη σκιά του Αγίου Όρους.

 
ΣΚΥΡΟΣ
Το νησί πήρε την ονομασία του από το άγριο πετρώδες έδαφός του. «Σκίρον» ή «σκύρον» σημαίνει «συντρίμμια πέτρας». 
 
ΣΥΡΟΣ
Το όνομα της Σύρου προέρχεται από τους πρώτους κατοίκους του νησιού, τους Φοίνικες. Σήμερα υπάρχουν δύο εκδοχές για την ονομασία αυτή. Σύμφωνα με την πρώτη, το όνομα προέρχεται από τη λέξη «ουσύρα», που σημαίνει ευτυχής, ενώ σύμφωνα με τη δεύτερη, προέρχεται από το «συρ», που σημαίνει βράχος.

2 σχόλια:

  1. Φοίβος ΖαχαρίουΤρίτη, 09 Απριλίου, 2013

    Πολύ χρήσιμες οι πληροφορίες για τα νησιά, Κύριε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ, Φοίβο μου. Θ' ακολουθήσει Β΄ και Γ΄ μέρος για τα ονόματα των νησιών μας.
      Ο δάσκαλός σου

      Διαγραφή

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό στους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!