Τετάρτη, 3 Αυγούστου 2011

ΚΕΡΚΥΡΑ: Η ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ (Μέρος 1)

Η πόλη της Κέρκυρας αναδύει μέσα από τον αέρα και την αρχιτεκτονική της, την πλατεία της Σπιανάδας, ακόμη και μέσα από τα στενά βενετσιάνικα καντούνια της, κάτι που ακόμη και μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις με ιστορία και παραδόσεις, δεν μπορούν να φτάσουν. Η Κέρκυρα είναι Ευρώπη, πολύ πριν η ίδια η Ευρώπη ανακαλύψει τα κοινά χαρακτηριστικά της. Οι έντονες επιρροές που δέχτηκε η Κέρκυρα από τους κατά καιρούς ευρωπαίους κατακτητές της, αλλά και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των κατοίκων της, έχουν δημιουργήσει μια αρχοντική πόλη με κοσμοπολίτικο χαρακτήρα.

 

ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Η Κέρκυρα για πρώτη φορά αναφέρεται στην Οδύσσεια από τον Όμηρο. Εκεί μαθαίνουμε για την ύπαρξη του νησιού των Φαιάκων. Για το πώς ο πολύπαθος Οδυσσέας ναυάγησε στις ακτές της Κέρκυρας, πώς τον βρήκε η Ναυσικά η κόρη του βασιλιά Αλκίνοου και για το πώς οι φιλόξενοι Φαίακες τον βοήθησαν να γυρίσει στην πατρίδα του την Ιθάκη. Πολύ αργότερα, ο Απολλώνιος ο Ρόδιος βάζει την Κέρκυρα στον αργοναυτικό μυθολογικό κύκλο και τοποθετεί το γάμο του Ιάσονα και της Μήδειας στο νησί.

Στα προϊστορικά χρόνια η Κέρκυρα αναφέρεται με τα ονόματα Δρέπανο, Σχέρια, νησί των Φαιάκων ή Φαιακία. Αυτό το τελευταίο όνομα το πήρε από τον πρώτο βασιλιά του νησιού τον Φαίακα. Τον Φαίακα διαδέχθηκε ο Ναυσίθοος γιος του Ποσειδώνα και της Περίβοιας και αυτόν με τη σειρά του ο γιος του Αλκίνοος, ο σοφός και φιλόξενος βασιλιάς της Οδύσσειας.

Παρόλο που σώζονται ακόμη και σήμερα στην Κέρκυρα αρκετά αρχαϊκά τοπωνύμια και παρ’ όλες τις αρχαιολογικές έρευνες και τα ευρήματα στο νησί, οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει να ταυτίσουν το μυθολογικό βασίλειο τον Φαιάκων με κάποια μυκηναϊκή εγκατάσταση.

Η Κέρκυρα μέχρι τη στιγμή του αποικισμού της από Κορίνθιους άποικους με αρχηγό τον Χερσικράτη το 734 π.χ, φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σχέση με τους πολιτισμούς της νότιας Ιταλίας παρά με τον μυκηναϊκό κόσμο και υπάρχει ένα κενό στην ιστορία της προϊστορικής Κέρκυρας.
 
Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ
Η Κέρκυρα είναι η πρωτεύουσα του Νησιού και η πρωτεύουσα της περιφέρειας του Ιόνιου. Είναι κτισμένη στην ανατολική παραλία νησιού πάνω σε μία χερσόνησο, που διαιρεί την πόλη σε δύο τμήματα. Η Κέρκυρα έχει πληθυσμό 31.359 κατοίκους. Η πόλη είναι γνωστή και για το Καρναβάλι της, που συνοδεύεται από παρελάσεις με παραδοσιακές στολές. Η κερκυραϊκή κουζίνα φημίζεται για την «παστιτσάδα», το «σοφρίτο», το «μπουρδέτο», τις «μάντολες» και το «παστέλι». Ανάμεσα στα προϊόντα τοπικής παραγωγής είναι το περγαμόντο (για γλυκά κουταλιού και λικέρ), η γραβιέρα και το βούτυρο Κέρκυρας, το λάδι ελιάς και η ρίγανη.

Το νέο τμήμα της πόλης χαρακτηρίζεται από τις μεγάλες πλατείες της τις μεγάλες λεωφόρους και τα σύγχρονα κτίρια. Το παλιό τμήμα Κέρκυρας είναι από τα πιο γραφικά μέρη στην Ελλάδα με τα χαρακτηριστικά παλιά καλντερίμια τα γνωστά σε όλους και χιλιοτραγουδισμένα καντούνια της Κέρκυρας. Αυτή είναι η παραδοσιακή Κέρκυρα με το εντελώς ξεχωριστό στυλ της μεσαιωνικής πολιτείας.

 

Το επόμενο χαρακτηριστικό της Κέρκυρας είναι ο έντονος τουρισμός. Η Κέρκυρα είναι πανέμορφη με καταπράσινο τοπίο, υπέροχες παραλίες, φιλόξενους κατοίκους και αποτελεί ιδανικό τουριστικό προορισμό για κάθε είδους διακοπές. Το νησί από μορφολογική άποψη είναι ημιορεινό και αυτό συντελεί στη δημιουργία φυσικών κόλπων που με τη σειρά τους δημιουργούν υπέροχες παραλίες. Σχεδόν όλη η Κέρκυρα καλύπτεται από υψώματα που τα σημαντικότερα είναι ο Παντοκράτορας, το Στραβοσκιάδι και η Τσούκα.

Στην πόλη της Κέρκυρας συναντάμε δύο χαρακτηριστικά βενετικά φρούρια και πολλές παλιές εκκλησίες, σημαντικά μνημεία αρχιτεκτονικής. Εκτός όμως από τα ενετικά μνημεία. Υπάρχουν πολλά αξιοθέατα που στολίζουν την πόλη, όπως η Σπηνιάδα μια πανέμορφη πλατεία από τα χαρακτηριστικότερα σημεία της Κέρκυρας, η εκκλησία του πολιούχου Αγίου Σπυρίδωνα, οι τάφοι του Καποδίστρια και του αγωνιστή της επανάστασης Φώτου Τζαβέλα, το σημείο όπου υπήρχε ο τάφος του Εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού και το ανάκτορο Αχίλλειο, που έχει πάρει το όνομα του από το άγαλμα του θνήσκοντα Αχιλλέα που βρίσκεται στο κήπο του.


Το Αχίλλειο χρησιμοποιήθηκε κατά καιρούς σαν θερινή κατοικία πολλών διεθνών προσωπικοτήτων. Στην πόλη της Κέρκυρας συναντάμε τον πρώτο τάφο του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού που έζησε τα τελευταία του χρόνια στο νησί. Τα οστά του μεταφέρθηκαν το 1865, υπάρχει όμως στην Κέρκυρα επίγραμμα αφιερωμένο στον ποιητή στο σημείο του πρώτου τάφου του. Διατηρείται επίσης στα Μουράγια, σε αρκετά καλή κατάσταση, το σπίτι όπου πέρασε τις τελευταίες στιγμές του. Άλλα αξιοθέατα είναι το πρώην βασιλικό θερινό ανάκτορο "Μον Ρεπό", το Αρχαιολογικό και Σινοϊαπωνικό μουσείο της πόλης, η Δημόσια Βιβλιοθήκη και το Δημαρχείο της Κέρκυρας.

ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ
Σίγουρα υπάρχουν δεκάδες λόγοι για να επισκεφθεί κάποιος την Κέρκυρα οποιαδήποτε εποχή του χρόνου. Εγώ όμως θα σας μιλήσω για τον καλύτερο και μάλιστα στην πιο όμορφη εποχή. Πάσχα στην Κέρκυρα, στην καρδιά της άνοιξης.

Αν είστε πρωινοί τύποι και δεν έχετε πρόβλημα να σηκωθείτε από το κρεβάτι νωρίς ξεκινάτε τη “μύηση” σας στο κερκυραϊκό Πάσχα το Μεγάλο Σάββατο στις 6 το πρωί από την Παναγία των Ξένων. Θα γίνεται θιασώτες του περίφημου “σεισμού” που ακολούθησε την Ανάσταση του Κυρίου. Βροντερά χτυπήματα ιαχές δημιουργούν μια ατμόσφαιρα κατάνυξης αλλά θριάμβου, νίκη της ζωής επί του θανάτου. Πρόκειται για μία αξέχαστη εμπειρία και είναι μόνο η αρχή.


Τρεις ώρες αργότερα από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, πολιούχου του νησιού, ξεκινά η λιτανεία του λειψάνου του Αγίου, ταυτόχρονα με την περιφορά του Επιταφίου του ναού, στην κεντρική πλατεία της Σπιανάδας, υπό των ήχο των περίφημων φιλαρμονικών του νησιού.

Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην Ενετοκρατία, όταν απαγορευόταν η περιφορά των Επιταφίων, πιθανόν για λόγους ασφαλείας, και οι ορθόδοξοι περιέφεραν αντ’ αυτού το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνα, ως φόρο τιμής στον άγιο ο οποίος απάλλαξε το νησί από το λοιμό το 1550, όταν ξόρκισε το κακό από τα τείχη του φρουρίου.

Στις 11 το πρωί επιβάλλεται να βρίσκεστε στα καντούνια της Παλιάς Πόλης, όπου θα γίνετε μάρτυρες σ' έναν από τους πλέον διάσημους πολέμους, στον “Πόλεμο των Κανατιών”.

Το σύνθημα αυτού του ιδιότυπου “πολέμου δίνεται με το χτύπημα της δεύτερης καμπάνας, που σημάνει την Πρώτη Ανάσταση. Οι νοικοκυραίοι της Κέρκυρας εκσφενδονίζουν από τα μπαλκόνια τους, πάνω από τα κατακόκκινα λάβαρα, που στολίζουν τα κιγκλιδώματα, τους “μπότηδες”, τα περίφημα μεγάλα κανάτια με το στενό στόμιο και τη διπλή λαβή. Οι μπότηδες για ακόμα μεγαλύτερο θόρυβο είναι γεμάτοι με νερό.

Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας συγκλονιστικής ατμόσφαιρας, την οποία επιτείνουν οι βροντεροί κανονιοβολισμοί από το φρούριο την ώρα που σκάνε στα πλακόστρωτα καντούνια οι γεμάτοι μπότηδες ενώ ηχεί η μουσική που ξεχύνεται από τα πνευστά των 18 Φιλαρμονικών της πόλης αλλά και τα χειροκροτήματα και τις κραυγές χαράς των παρευρισκομένων, γηγενών, αλλά και εκατοντάδων τουριστών, οι περισσότεροι από τους οποίους έρχονται και ξανάρχονται, πιστοί στο ραντεβού τους το Μεγάλο Σάββατο στα καντούνια της παλιάς πόλης. Η “θορυβώδης” Ανάσταση δε σταματά εδώ. Με το σπάσιμο των σταμνών ξεκινούν οι καμπάνες της πόλης να μεταδίδουν το χαρμόσυνο μήνυμα. Η μία μετά την άλλη, οι καμπάνες, σαν μια αδιάσπαστη αλυσίδα, φέρνουν το μήνυμα και στο μικρότερο χωριό.

Υπάρχουν πολλές ερμηνείες για το σπάσιμο των μπότηδων το Πάσχα στην Κέρκυρα. Μία απ' αυτές το θεωρεί μεσαιωνικό έθιμο, κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Οι Βενετοί, ως καθολικοί, έσπαγαν τις παλιές στάμνες την Πρωτοχρονιά, στη μεγαλύτερη γιορτή τους, ως “φόρο” στο νέο χρόνο, προκειμένου να τους φέρει καινούργια αγαθά στο σπιτικό τους. Οι Ορθόδοξοι “μετακόμισαν” το έθιμο χρονικά και το μετέφεραν το Πάσχα, τη μεγαλύτερη γιορτή για τους ελληνορθόδοξους.

Μια δεύτερη εκδοχή, με μεσαιωνικές ρίζες κι αυτή, μαρτυράει ότι πρόκειται για προσπάθεια να εκδιωχθούν τα “μολύσματα”, τα κακά και μοχθηρά πνεύματα που έβαζαν σε πειρασμό τους ανθρώπους την προηγούμενη χρονιά.

Η τρίτη εκδοχή κάνει λόγο για παγανιστική προέλευση. Ο οργασμός της φύσης και η συλλογή των φρέσκων καρπών απαιτούν νέα κανάτια και δοχεία για την αποθήκευση τους με αποτέλεσμα τα παλιά να πετιούνται και μάλιστα όσο πιο τελετουργικά τόσο πιο αποδοτική θα είναι και η νέα συγκομιδή.

Βεβαίως δεn θα μπορούσε να λείπει και η θρησκευτική εκδοχή. Σύμφωνα με αυτήν το σπάσιμο των μπότηδων αναπαριστά με τους κρότους την οργή για τη βδελυρή προδοσία του Ιούδα.

ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ
Ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνα, ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της πόλης της Κέρκυρας, αποτελεί πόλο έλξης για τους επισκέπτες της πόλης και του νησιού. Φτάνεται εύκολα, καθώς περιδιαβαίνοντας την Παλιά Πόλη και την οδό Νικηφόρου Θεοτόκη, ενώ έχετε αφήσει πίσω σας το Λιστόν, βλέπετε στα δεξιά σας να ανοίγεται η ομώνυμη πλατεία με τον Ιερό Ναό να δεσπόζει στο βάθος.

Πρόκειται για ένα απλό κτίσμα εξωτερικά. Μονόκλιτη ξυλόστεγη επτανησιακού βασιλικού ρυθμού, κτητορική άλλοτε της οικογένειας Βούλγαρη, που είχε στην κατοχή της και το σκήνωμα του Αγίου, προσομοιάζει περισσότερο με τους χριστιανικούς ναούς της Δύσης παρά της Ανατολής, καθώς της λείπουν τα αυστηρά βυζαντινά πρότυπα, που απαντώνται στην ηπειρωτική Ελλάδα.


Πρόκειται για ένα γεγονός που εξηγείται πολύ εύκολα, καθώς η Κέρκυρα υπήρξε επί αιώνες βενετοκρατούμενη και δεν γνώρισε τον οθωμανικό ζυγό, χαρακτηριστικό όλων των Επτανήσων, που δέχτηκαν έτσι απρόσκοπτα τις επιδράσεις της Ιταλικής Αναγέννησης και κατά συνέπεια της Τέχνης του 17ου αιώνα.

Το σχήμα της λοιπόν είναι μακρόστενο και χαμηλοτάβανο όπως σε όλες τις εκκλησίες των νησιών του Ιονίου, με εντυπωσιακό πυργοειδές καμπαναριό, το οποίο μοιάζει εξαιρετικά με το καμπαναριό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στη Βενετία(San Giorgio dei Greci), με τις οποίες χτίστηκαν την ίδια περίπου εποχή.

Όταν διαβείτε την είσοδο το βλέμμα σας θα παγιδεύσει η «ουρανία», η οροφή της εκκλησίας, που αποτελείται από 17 χρυσοποίκιλτα φατνώματα, στα οποία αναπαριστώνται σκηνές τόσο από τη ζωή του Αϊ-Σπυρίδωνα όσο και από τα Ευαγγέλια.

Τα πλαίσια των φατνωμάτων είναι τα αυθεντικά ενώ οι τοιχογραφίες είναι αντίγραφα των αρχικών, που είχε φιλοτεχνήσει ο Παναγιώτης Δοξαράς το 1727. Τις τοιχογραφίες, οι οποίες καταστράφηκαν από την υγρασία, αντικατέστησε κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα ο Ασπιώτης.

Το μαρμάρινο τέμπλο του ναού, που σχεδόν αγγίζει την «ουρανία», έργο του 20ου αιώνα, είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό της επτανησιακής αρχιτεκτονικής. Να σημειωθεί εδώ ότι, το παλιό λίθινο τέμπλο της εκκλησίας μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Γεωργίου Π. Φρουρίου, μια εκκλησία που κουβαλά τη δική της ιστορία.

Το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνα φυλάσσεται σε μία αργυρή πολυτελή λάρνακα, έργο του 19ου αιώνα, που βρίσκεται τοποθετημένη στα δεξιά του Ιερού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική εκκλησία ήταν χτισμένη στο Σαρόκο, αλλά κρίθηκε επιβεβλημένη η κατεδάφισή της για την επέκταση των τειχών του φρουρίου. Ο σημερινός ναός χτίστηκε το 1589.

3 σχόλια:

  1. Ποιος θα ήταν καλύτερος ξεναγός για την Κέρκυρα από έναν Κερκυραίο;Έχω πάει μια φορά στο νησί, είναι πανέμορφο! Θα παρακολουθώ τις σχετικές αναρτήσεις με την ελπίδα να ξαναπάω. Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλή σου μέρα, Maranda!
    Είμαι πολύ χαρούμενος που κατάφερα να σας κάνω μια μικρή ξενάγηση στο αγαπημένο μου νησί! Εφόσον το έχεις επισκεφθεί στο παρελθόν, σίγουρα έχεις πάρει μια γεύση από τις κερκυραϊκές ομορφιές... Ιδανική εποχή για επίσκεψη σίγουρα είναι το Πάσχα, αλλά και το καλοκαίρι... Δυστυχώς, εδώ και δύο μέρες η Κέρκυρα βρίσκεται στο έλεος των πυρκαγιών, εξαιτίας κάποιων ασυνείδητων...
    Βρίσκομαι εδώ για διακοπές κι έχω μεγάλη αγωνία και θλίψη, βλέποντας απ' το χωριό μου τις φλόγες να καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον...
    Σου εύχομαι κάποια μέρα να καταφέρεις να ξανάρθεις στο νησί και να περάσεις υπέροχα!!!
    Να είσαι πάντα καλά, Αντώνης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Κέρκυρα!!!
    Ένας πανέμορφος καταπράσινος τόπος, γεμάτος θάλασσα, ουρανό, μουσική και πολλή αγάπη...
    Νιώθω πολύ τυχερή που κάθε χρόνο αποτελεί σταθερά έναν από τους καλοκαιρινούς μου προορισμούς, για ιδανικές διακοπές, με πραγματική ξεκούραση και ηρεμία, έπειτα από τη σκληρή καθημερινότητα της Αθήνας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό για τους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!