Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2011

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Δημήτρηδες υπάρχουν σχεδόν όσοι και Γιώργηδες, γιατί και οι δύο Άγιοι έχουν τιμηθεί εξαιρετικά απ' τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους, που αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού πληθυσμού.


Καβάλα στ' άλογά τους -άσπρο, κάτασπρο του Αϊ-Γιώργη, κοκκινωπό του Αϊ-Δημήτρη- δείχνουν με τα όπλα που κρατούν πως είναι αποφασισμένοι να προστατέψουν τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους από κάθε κακό. Τους ίδιους και τις φαμίλιες τους, τα ζώα και τα χωράφια, ολόκληρο το βιος τους.


Στο Τζαντό της Θράκης, μεταμφιεσμένοι, κρατώντας Ειρεσειώνες συνόδευαν την ξύλινη τζαμάλα (καμήλα) σε όλα τα σπίτια, ευχόμενοι «καλή σπορά».

ΤΑ ΝΕΑ ΚΡΑΣΙΑ
Οι γιορτές τους είναι ορόσημα στη ζωή των γεωργών και των κτηνοτρόφων. Στου Αϊ-Δημήτρη ανοίγουν τα βαρέλια και δοκιμάζουν τα νέα κρασιά. Πρώτη δουλειά είναι να έρθει ο παπάς, ν΄ αγιάσει τα βαρέλια ρίχνοντας μέσα λίγο αγιασμό. Ύστερα ο νοικοκύρης θα τραβήξει απ΄ τον πείρο και θα προσφέρει πρώτα στον παπά, που θα δώσει τις ευχές του.
 
Στα χωριά της Πελοποννήσου συνήθιζαν οι νοικοκυραίοι να πηγαίνουν ένα μπουκάλι κρασί στην εκκλησία, για να λειτουργηθεί. Απ' αυτό το αγιασμένο έριχναν και λίγο στα βαρέλια τους, να βλογηθεί και το υπόλοιπο.

ΣΤΑ ΧΕΙΜΑΔΙΑ ΟΙ ΤΣΕΛΙΓΚΕΣ
Τούτη την ώρα έχουν ορίσει και οι κτηνοτρόφοι να κατέβουν στα χειμαδιά. Τσελιγκάδες και βοσκοί με τις φαμίλιες τους, τα κοπάδια τους και ολόκληρο το νοικοκυριό τους φορτωμένο στα ζώα, αφήνουν τα βουνά. Του Αγίου Γεωργίου πάλι! 

Για καλό και για κακό έχουν κρεμάσει «φυλαχτά» στα ζωντανά τους. Για να τα προφυλάξουν από το κακό μάτι, τους βγάζουν τα μεγάλα κουδούνια και τρουγκάνια και βάζουν μικρά. Να μην ακούγονται πολύ και προκαλούν το φθόνο. Κάτω στα χειμαδιά θα κάνουν τις νέες συμφωνίες με τους βοσκούς, θα νοικιάσουν τα χειμωνιάτικα λιβάδια, θα εισπράξουν, θα ξοφλήσουν, θα λογαριάσουν για όλο το εξάμηνο, όπως είχαν κάνει τ' Αϊ-Γιωργιού για το προηγούμενο.
 
Μαζί με τους ποιμένες, τον Οκτώβριο επιστρέφουν στις εστίες τους και οι παραδοσιακοί μάστορες και εργάτες (αγγειοπλάστες, κεραμοποιοί, κτίστες, υλοτόμοι, χαλκουργοί, καρβουνιάρηδες, βαρελοποιοί, πλανόδιοι φωτογράφοι κ.ά.) που παλαιότερα ταξίδευαν σε όλα τα Βαλκάνια.

Χαρακτηριστικό της ατμόσφαιρας που επικρατούσε στα χωριά την ώρα της επιστροφής των μαστόρων αποτυπώνεται στις φράσεις: «Οι μαστόροι. Οι μαστόροι. Έρχονται οι μαστόροι» ή «Έρχεται ο πατέρας μου. Έρχεται ο Παναγής μας. Έρχεται ο Γιωργής μας» για να ακολουθήσει τρικούβερτο γλέντι. Για τον διακαή πόθο της επανόδου των μαστόρων στη οικογενειακή εστία, μας βεβαιώνουν από αρχαιοτάτους χρόνους, τα έργα του Ομήρου, των κλασικών, του Θεόκριτου κ.ά.
 
Το πρώτο πράγμα που έκανε ο ξενιτεμένος, μόλις επιστρέψει στο σπίτι του, ήταν να πάει στην εκκλησία και να ανάψει μια λαμπάδα «ίσα με το μπόι του», συνοδευόμενος απ' όλη την οικογένεια, ευχαριστώντας το Θεό που τον βοήθησε να επιστρέψει στο σπίτι του. Η οικογένειά του, πραγματοποιούσε κάποιο τάμα που είχε κάνει γι' αυτόν όσο έλειπε: Πρόσφεραν στην εκκλησία μια εικόνα, έναν πολυέλαιο και άλλα μικρά αναθήματα ή «έζωναν» την εκκλησία με κεριά.

ΡΩΣΟΙ ΚΑΙ ΣΛΑΒΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Η γιορτή του Αγίου Δημητρίου σηματοδοτεί γι' αυτούς, όπως και για τους Έλληνες, το τέλος του καλοκαιριού και την αρχή του χειμώνα. 

«Έρχεται ο Άγιος Δημήτριος (Mitrovdan) καβάλα στο άσπρο άλογο» λέει μια σερβική παροιμία. Οι Ρώσοι λένε: «Τη μέρα του Αγίου Δημητρίου ο χειμώνας σκαρφαλώνει στο φράχτη» ενώ οι Βούλγαροι λένε πως την ημέρα αυτή «ο μπάρμπα-Δημήτρης τινάζει τα άσπρα γένια του και από αυτά πέφτει το πρώτο χιόνι».
 
Στους Ουκρανούς και τους Λευκορώσους, μετά του Αγίου Δημητρίου σταματούσαν οι προξενιές. Σέρβοι και Βούλγαροι θεωρούν προστάτη των σπιτιών από ποντίκια και φίδια το «μαθητή» του Αγίου Νέστορα, που σύμφωνα με το θρύλο σκότωσε το δράκοντα από τον οποίο έβγαιναν τα ποντίκια, τα φίδια και άλλα χθόνια ζώα.
 
Στη Βουλγαρία λένε: Η ημέρα του Αγίου Δημητρίου «λύνει και δένει», επειδή η ημέρα αυτή σηματοδοτούσε τη λήξη των καλοκαιρινών συμφωνιών, την πληρωμή των εργατών από τους εργοδότες, την εξόφληση χρεών και εργατών για τη μισή χρονιά και το κλείσιμο νέων συμφωνιών για την επόμενη περίοδο.

ΠΗΓΗ: 1. "ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ", 25/9/2004
                 2."ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ" (ΑΙΚ. ΤΣΟΤΑΚΟΥ-ΚΑΡΒΕΛΗ-ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ)

5 σχόλια:

  1. Υπέροχα εθιμα αλλά πόσοι τα ξέρουμε?
    Και κατά πόσο τα διδασκόμαστε στα σημερινά σχολεία...Πόσο ωραιο είναι να ξέρει κάποιος τις ρίζες του ονόματός του...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αντώνη, πολύ όμορφα έθιμα!!! μπράβο σου που μας τα είπες!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Την καλησπέρα μου στη Θεσσαλονίκη, αγαπημένες φίλες, Αθηνά και Φανή. Η πόλη σας έχει την τιμητική της και βέβαια τη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση. Σας εύχομαι να περάσετε όμορφα το τριήμερο της 28ης Οκτωβρίου.
    Χαίρομαι να εντοπίζω έθιμα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, και όχι μόνο, και να τα δημοσιεύω!
    Σας χαιρετώ από την Κέρκυρα που βρίσκομαι, Αντώνης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αθηνά Λιζάρδου!♥♥Σάββατο, 04 Οκτωβρίου, 2014

    Κύριε Κρασάκη πολύ ωραία έθιμα! Χαίρομαι που τα ανεβάσατε στο << ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ>> γιατί δεν τα ξέρουν πολύ άνθρωποι!!♥♥
    Φιλάκια πολλά

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ' ευχαριστώ, Αθηνά μου! Τα έθιμα του τόπου μας είναι τόσα πολλά κι ενδιαφέροντα, που πρέπει να τα θυμίζουμε κάπου κάπου!
      Ο δάσκαλός σου

      Διαγραφή

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό στους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!